کلاهبرداری‌های رایج از فروشنده‌های اینستاگرام و تلگرام

فروشنده‌ی اینستاگرام و تلگرام اغلب تنهاست، موجودی را جلوی چشم مشتری ندارد، و می‌ترسد اگر دیر جواب دهد سفارش از دست برود. همین سه چیز، زمینه را برای فشار می‌سازد. کلاهبرداری در این فضا معمولاً یک حقه‌ی پیچیده نیست. یک عکس، یک جمله‌ی عجله، و یک مقصدِ عوض‌شده است.

این نوشته برای شناختن آن موقعیت است تا کالا را دیرتر و درست بفرستید. روش ساختن فیش، قالب آماده، یا دور زدن بررسی را یاد نمی‌دهد و نباید از آن چنین استفاده‌ای کرد. روال پایه‌ی خواندن عکس در راهنمای فیش جعلی است. نشانه‌های خود تصویر در فیش فتوشاپ‌شده است.

فروشنده‌ی اینستاگرام و تلگرام چرا طعمه‌ی راحتی است؟

چون پرداخت و ارسال از هم جدا هستند. مشتری می‌گوید پرداخت کردم، شما باید تصمیم بگیرید جعبه را به پیک بدهید، و بین این دو فقط یک تصویر فاصله است. اگر روال مکتوب نداشته باشید، هر بار از نو مذاکره می‌کنید و جمله‌ی «بقیه هم همین کار را کرده‌اند» اثر می‌گذارد.

طعمه‌ی دوم، چند سفارش همزمان است. وقتی ده چت باز است، آسان است که فیش سفارش اول را برای سفارش دوم قبول کنید، یا پیامک علی را پای بسته‌ی سارا بنویسید. این یکی را حتی مشتری بد نیت هم لازم ندارد. خودِ شلوغی کافی است. راه خلوت کردنش در مدیریت سفارش است.

طعمه‌ی سوم، ترس از نظر بد و تهدید است. تهدید، مبلغ را به حساب شما نمی‌نشاند. جواب کوتاه کافی است: تا وقتی سند پرداخت را در گوشی خودم نبینم، بسته نمی‌رود.

فیش عجله‌ای را چطور جواب بدهیم؟

جمله‌های آشنا این‌هاست: «تا شب عروسی می‌خواهمش»، «اگر تا ده دقیقه نفرستی کنسل است»، «پیک دم در است». ممکن است بعضی واقعی باشند. هیچ‌کدام جای تطبیق مبلغ و کارت مقصد را نمی‌گیرد. اگر مبلغ بالا است، عجله دلیل حذف پیامک نیست.

جواب عملی یک جمله است که از قبل نوشته‌اید، تا وسط استرس لحنتان تیز نشود: «عکس را گرفتم. تا پیامک بانک را روی گوشی خودم نبینم بسته نمی‌رود. اگر عجله دارید، چند دقیقه صبر می‌کنم.» این جمله مشتری درستکار را از دست نمی‌دهد. کسی که فقط با فشار جلو می‌رود، معمولاً همان چند دقیقه را هم نمی‌پذیرد. نپذیرفتنِ صبر، خودش دلیل توقف است نه دلیل ارسال.

اگر گفت «پیامک برای شما هم همان لحظه می‌آید و اگر نیامد تقصیر شبکه است»، باز هم بسته را نگه دارید. سکوت شبکه را شما در اپ بانک چک می‌کنید، نه با اعتماد به توضیح.

پیگیری تکراری و کارت مقصد عوض‌شده

یک شماره پیگیری که برای دو فروشنده، یا برای دو سفارش شما، استفاده شود الگوی معروفی است. لازم نیست نیت طرف را بدانید. جستجو در دفتر کافی است که بسته را نگه دارید و عکس تازه بخواهید. اگر عدد روی عکس نیست، طبق روال بنویسید دیده نشد و از روی چت عدد نسازید.

مقصد عوض‌شده ساده‌تر از فتوشاپ است و برای همین بیشتر دیده می‌شود. شما کارت الف را داده‌اید. در عکس، چهار رقم آخر مال کارت ب است و مشتری می‌گوید «همان فروشگاه است، خواهرم گرفته». خواهر و همکار، کارت شما نیستند مگر این‌که خودتان آن کارت را در فهرست مقصدها ثبت کرده باشید و رقم‌ها بخواند. اختلاف رقم، توقف است. بحث خانوادگی را وارد ارسال نکنید.

مبلغِ کمی کمتر یا کمی بیشتر هم همین‌قدر مهم است. کمتر یعنی سفارش کامل پرداخت نشده. بیشتر، گاهی به این امید است که شما مابه‌التفاوت را «برگردانید» به کارتی که در چت می‌فرستد. مابه‌التفاوت را به کارت تازه برنگردانید. اگر واقعاً اضافه آمده، راه برگشت را از داخل بانک خودتان و به همان مبدأیی که در گردش می‌بینید انجام دهید، نه به شماره‌ای که در چت تایپ شده.

لینک قلابی و پشتیبانی قلابی

گاهی به‌جای عکس، لینک می‌آید با ظاهر پیگیری پرداخت یا پشتیبانی سفارش. آن لینک را باز نکنید و هیچ رمزی آنجا ننویسید. وضعیت پول فقط در اپ یا پیامک بانک خودتان است. اکانت تازه‌ای که در دایرکت می‌گوید «پشتیبانی فیشی» یا «پشتیبانی بانک» و کد می‌خواهد، پشتیبانی نیست. فیشی کد یکبارمصرف نمی‌خواهد و به حساب بانکی وصل نیست. این را در بخش حریم خصوصی هم نوشته‌ایم.

اگر کسی خواست برای «تأیید فروشگاه» دسترسی به چت مشتری‌ها یا رمز تلگرام بدهید، همان‌جا مکالمه را قطع کنید. چک کردن یک فیش به این دسترسی‌ها نیاز ندارد. شما فقط عکسی را که خودتان انتخاب می‌کنید فوروارد می‌کنید.

پرداخت از طرف شخص سوم را چطور ببینم؟

گاهی کسی که با شما چت می‌کند می‌گوید دوستم یا همسرم کارت‌به‌کارت کرده. این به‌خودی‌خود خلاف نیست. خیلی از خریدهای واقعی همین‌طور پرداخت می‌شوند. چیزی که نباید عوض شود این است: مبلغ باید مال همین سفارش باشد، کارت مقصد باید مال شما باشد، و پیامک باید به گوشی شما بیاید نه به گوشی آن شخص سوم.

عکسی که از چت یک نفر دیگر فوروارد شده، همان عکس است. اگر گفت «خودش بگوید که پرداخته»، حرف نفر سوم جای گردش حساب شما را نمی‌گیرد. مخصوصاً اگر بلافاصله بخواهند بسته به آدرسی برود که با اسم پرداخت‌کننده نمی‌خواند. آدرس متفاوت غیرممکن نیست، ولی باید نام گیرنده و شهر در سفارش ثبت شده باشد و شما بدانید بسته را برای چه کسی می‌فرستید. جزئیات این ثبت در مدیریت سفارش است.

اگر شخص سوم خواست برای «خیال‌جمعی» رمز کارت شما را بگیرد یا لینک درگاه ناشناس داد، همان‌جا تمامش کنید. پرداخت مشتری به کارت شما نیاز به رمز شما ندارد.

چک‌لیست مکالمه، قبل از پیک

1. مبلغ، کارت مقصد و پیگیری را با چک‌لیست راهنمای اصلی خوانده‌اید.
2. عجله را جایگزین پیامک نکرده‌اید.
3. شماره پیگیری در سفارش‌های قبلی نیست.
4. چهار رقم کارت، مال فهرست خودتان است.
5. اضافه پرداخت را به کارت جدیدی که در چت آمده برنمی‌گردانید.
6. لینک ناشناس را باز نکرده‌اید و رمز نداده‌اید.
7. اگر هنوز مردد هستید، بسته می‌ماند. چک‌لیست قبل از فرستادن بسته را همان موقع تیک بزنید.

لحن با مشتری آرام بماند. توقف، اتهام نیست. اگر خواستید ظاهر عکس را کسی برایتان فهرست کند، به ربات فیشی بدهید. نتیجه‌ی قرمز دلیل مشخص می‌دهد.